Ik heb een droom: de landschapsbatterij

Zachtjes stroomt het zonlicht over mijn gezicht. Ik geniet van de warmte. In de verte klinkt de kerkklok van Wageningen. De geur van de vochtige bosgrond brengt me in vervoering. De bomen ruisen zacht in de wind. Mijn God, wat is het hier mooi!

Niets wijst erop dat dit mooie landschap als een spons elektriciteit aan het opzuigen is. Elektriciteit, opgewekt door de vele burgerzonneparken in de buurt en de windmolens in de uiterwaarden. Elektriciteit die ‘s avonds weer langzaam losgelaten wordt zodat inwoners van Food Valley kunnen genieten van muziek, warm eten en schoonheid.

Het lijkt wel magisch! Een landschapsbatterij verborgen in de bossen rond Rhenen, Wageningen, Renkum en Oosterbeek. Een magisch landschap dat stil en geduldig stroom opslaat en weer terug geeft als er geen zon of wind is. Waarom heeft dit nergens in de kranten gestaan? Hoe heeft dit wonder zich kunnen voltrekken?

Ik moet je teleurstellen. Het antwoord is simpel: het is niets magisch en het landschap is er nog niet. En het is geen rocket-science: het is een techniek voor opslag van elektrische energie die al honderd jaar gebruikt wordt. Het heet “pumped hydro power” ofwel opslag van energie door water omhoog te pompen: “waterpompstroom” (dit woord heb ik net zelf verzonnen). Dat wil zeggen als je stroom over hebt gebruik je elektrische pompen die water omhoog pompen in een bassin. Als je elektriciteit nodig hebt laat je het water weer omlaag stromen en worden de pompen stroomgeneratoren. Omdat dit proces al 100 jaar bekend is zijn er zeer efficiënte installaties die slechts 10-15% energieverlies hebben door deze opslag. En ze kunnen oneindig keer geladen en ontladen worden, dit in tegenstelling tot chemische batterijen.

Waarom is dit nodig?

Om klimaatverandering te stoppen mag geen steenkool en aardgas meer gebruikt worden om elektriciteit op te wekken. Het is duidelijk dat alle elektriciteit opgewekt moet gaan worden met duurzame bronnen: zon en wind. Voor perioden zonder wind of zon moet opgeslagen elektriciteit beschikbaar zijn. Dat is voorlopig nog een probleem omdat chemische batterijen nog niet voldoende ontwikkeld zijn, duur zijn, en slecht voor het milieu. Een landschapsbatterij met waterpompstroom is voorlopig ideaal.

Hoe?

Het enige wat je nodig hebt is een landschap met hoogteverschillen in de buurt van water. Nu verkeren Rhenen, Oosterbeek, Wageningen en Renkum in de gelukkig omstandigheid dat ze heuveltjes hebben die 30-50 m hoger liggen dan de rivier de Rijn. Het enige wat nodig is is een reservoir boven op de heuvel en de Rijn fungeert als onderste reservoir. Een snelle berekening toont dat hiermee een waterpompstroombatterij te maken is met een vermogen van ongeveer 5 MW (afhankelijk van hoe snel je het water naar beneden laat stromen):

Voetbalstadion Wageningen Wageningen Hoog Rhenense Berg (Elst) Doorwerth Totaal
Diepte bovenste reservoir (m) 4 4 4 4
Diameter reservoir (m) 100 100 100 100
Volume reservoir (m3) 31400 31400 31400 31400
Hoogteverschil (m) 30 40 50 50
Stroomsnelheid (m3/sec) 2 4 2 4
Efficiency turbine (80-95%) 90% 90% 90% 90%
Vermogen centrale (MW) 0,54 1,44 0,90 1,80 4,68
Tijd centrale kan draaien (uur) 4,4 2,2 4,4 2,2
Geleverde stroom (MWh) 2,4 3,1 3,9 3,9
Aantal gezinnen (0,5 kW/gezin) 1080 2880 1800 3600 9360

Berekening gebaseerd op: for water flowing at one cubic metre per second from a head of one metre, the power generated is equivalent to 10 kW assuming an energy conversion efficiency of 100% or just over 9 kW with a turbine efficiency of between 90% and 95%. Source: http://www.mpoweruk.com/hydro_power.htm

hydropower

Valkuilen 

Een schitterend idee (mij aangedragen op 13 oktober 2013 door Jack Groot uit Wageningen: ere wie ere toekomt!), maar een idee met 1000 vijanden.

Te denken valt aan: technici die zeggen dat het niet kan, omwonenden die het lelijk vinden of bang zijn er last van te hebben, gemeentes en provincies die zeggen dat het niet binnen de bestemmingsplannen valt, Rijkswaterstaat die vindt dat het scheepvaartverkeer in gevaar komt, financiële adviseurs die zeggen dat de business case niet rond te krijgen is, natuurliefhebbers die vinden dat natuurgebieden niet aangetast mogen worden, de netbeheerder die torenhoge bedragen rekent voor een netwerkaansluiting, gebruikers die de meerkosten van opslag niet willen meebetalen, banken en beleggers die er flink aan willen verdienen met absurde rentes.

Kortom, een mooie droom, met vele valkuilen. En let op: bovenstaande bedenkingen zijn slechts subjectieve meningen, geen feiten. Meningen die zouden kunnen veranderen door veranderde omstandigheden en door discussie.

Wie pakt de handschoen op en gaat de 1000 vijanden verslaan?

Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel en vertegenwoordigt niet de mening van Wageningen UR of Coöperatie ValleiEnergie. Het artikel mag voor niet-commerciële doelen overgenomen worden met volledige bronvermelding.

 

Advertisements

Verduurzamen zonder rentekosten?

Klimaatverandering is niet het grootste probleem van deze eeuw: dat is de rente-economie. Deze twee problemen dienen echter wel gelijktijdig opgelost te worden. Voorstanders van de oneerlijke, oude economie gebruiken nu het terugdraaien van de klimaatverandering als laatste strohalm om hun hachje te redden. Dat is jammer.

Uitgangspunt van dit stukje is dat de rente-economie onrechtvaardig is en de oorzaak is van een steeds grotere kloof tussen rijk en arm. Deze kloof veroorzaakt weer een hele reeks andere problemen: oorlogen, uitbuiting, onderdrukking, migratiestromen, kortom: ongeluk. Daarom is het nodig alles te doen om de economie om te vormen naar een nieuw systeem waarin met geld geen geld meer verdiend kan worden. In dit systeem is economische groei ook niet meer nodig, aangezien de enige reden voor economische groei is: het in stand houden van het piramidespel dat de rente-economie is.

Als grote banken en investeringsmaatschappijen interesse beginnen te tonen voor het financieren van duurzame -energie projecten dan begin ik argwaan te krijgen.

Subsidies voor duurzame energie gaan grotendeels op aan rentekosten. Bij een renteloze economie zijn die subsidies niet meer nodig.

Investeringen in duurzame economie zijn alleen moreel acceptabel bij 0% rente.

Nu banken zelfs geld moeten toeleggen als ze het bij de ECB stallen, is het des te aantrekkelijker om geld uit te lenen. Gelukkig zijn er steeds meer grote verduurzamingsprojecten beschikbaar voor financiering waar investeringsmaatschappijen gretig op inspringen:

  • grote windmolenparken.
  • verduurzamen bestaande bouw
  • grote zonnepanelenparken
  • grote warmtenetten

Ik vind het moreel onacceptabel dat hardwerkende mensen geld uit de zak geklopt wordt voor verduurzaming. Misschien dat meer mensen dat denken: de nationale duurzaamheidslening wordt ten slotte nauwelijks benut. Zou de boodschap: “Geld lenen, kost geld” eindelijk doorgedrongen zijn?

Dus laten we kijken of het mogelijk is de grote financiële instellingen buiten de deur te houden bij het verduurzamen van de energievoorziening. Laat burgers een grotere rol spelen bij projecten met duurzame energie. Maar hoe? Hoe kunnen we voorkomen dat de vele toekomstige duurzame-energieprojecten de reddingsboei gaan worden van de immorele rente-economie? Hoe kunnen we grote investeerders buiten de deur houden? Kan dat door niet meer te werken aan grote projecten, zodat die niet interessant zijn voor investeerders? Hoe kunnen we die grote projecten opknippen? Hoe houden we de geldwolven buiten de deur? Wie heeft ideeën?

Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel en vertegenwoordigt niet de standpunten van Wageningen UR of Coöperatie ValleiEnergie.

Wageningers gaan voor elektrische deelauto’s

Ik heb een droom: Wageningers kopen geen benzine, autogas of diesel meer: ze rijden alleen nog maar elektrisch, volledig op zelf opgewekte zonne- en windenergie. En het aantal auto’s is gehalveerd omdat men alleen nog maar in deelauto’s rijdt.

Het verschil tussen droom en werkelijkheid is actie. Dus alleen door actie kun je je droom waarmaken. De actie bestaat in dit geval uit: zelf energie gaan opwekken, samen een elektrische deelauto aanschaffen en anderen stimuleren dit ook te gaan doen.

Hoeveel levert dit op voor Wageningen?

Ga uit van 30.000 Wageningers, die gemiddeld jaarlijks € 500 aan brandstof uitgeven. In totaal € 15 miljoen. Al dat geld gaat dan niet naar Den Haag, Brussel, de oliestaten en de autofabrikanten ver weg. Dat geld blijft allemaal in Wageningen en kan daar lokaal uitgegeven worden. Bovendien worden de vaste lasten aanzienlijk lager, omdat men deze door de deelauto’s deelt. Hoeveel dat bespaart weet ik niet. Al dit geld kan in in de lokale economie uitgegeven worden. Of gestopt worden in een energiefonds waarmee renteloos geld geleend kan worden voor het opzetten van zonnepanelen of windmolens. Er kunnen dan jaarlijks bijv. drie windmolens mee aangeschaft worden (die dan in de Noordzee gebouwd zouden kunnen worden).

Of men gebruikt dit om zijn eigen hypotheek mee af te lossen. Dat bespaart de bewoners van Wageningen jaarlijks (!) ook weer € 600.000 aan rentekosten. Ook dat geld kan weer lokaal uitgegeven worden in winkels, sportverenigingen, culturele activiteiten, enz.

Overigens geldt hetzelfde voor Veenendaal of Ede. Vermenigvuldig de getallen hierboven met respectievelijk 2 en 3.

Actie nu!

Ik had het over actie. Twee zaken kan iedereen in ieder geval NU gaan doen: zich aansluiten bij Coöperatie ValleiEnergie (opwekken van duurzame energie) en bij MyWheels (deelauto’s). Het derde, het aanschaffen van een elektrische deelauto kan beter even 1 à 2 jaar wachten, totdat de betaalbare modellen op de markt komen.

 

Zonnepanelen en terugverdientijden

Waarom focussen op de terugverdientijd van zonnepanelen onzin is. Waarom wij achteloos iedere dag weer onze ziel aan de duivel verkopen, zonder dat we beseffen, dat dit ook anders kan.

De macht van het kleine geld

Er wordt veel afgegeven op de macht van het geld, het Grote Geld, maar wat je niet beseft is dat het kleine geld, dat wat je zelf verdient en spaart, ook erg veel macht heeft. Alleen ben je je daar niet van bewust. Ondanks alle beïnvloeding door reclame, politiek, massamedia, kun JIJ iedere dag ZELF kiezen wat en bij wie je koopt. Vaak doe je dit echter niet erg bewust en de focus ligt dan vaak op maar één overweging: wat is het goedkoopst? Termen zoals “gegarandeerd de laagste prijs”, “vroeg-boek-korting”, “vaste-klanten-korting” zijn nog steeds ijzersterke verkoopargumenten. Maar, is geld wel zo veel waard?

De onzin van focus op terugverdientijd

Enkele jaren geleden had ik met een kennis een discussie over het wel of niet aanschaffen van zonnepanelen. Uiteindelijk was de conclusie van de kennis: ik doe het niet, want de terugverdientijd is te lang. Een merkwaardige redenering, maar niet zo vreemd, want de term terugverdientijd is door zonnepaneelinstallateurs steeds als argument voor het aanschaffen van zonnepanelen gebruikt. Maar, is dit wel het belangrijkste criterium om te beslissen al of niet tot aanschaf van iets over te gaan? Als je een nieuwe keuken, een nieuwe auto, mooie rode pumps, een vakantie in Zweden aanschaft, wat is dan de terugverdientijd van deze uitgave? Juist, daar kijken we dan niet naar, omdat we deze uitgaven anders beoordelen, namelijk of de prijs opweegt tegen wat we er voor terugkrijgen, wat het ons waard is. Hoe kun je het tevreden gevoel en het genot van een nieuwe keuken laten meetellen in je aankoopbeslissing?

Niet alles van waarde is in geld uit te drukken

Daarom is het goed eens stil te staan wat je ervoor terug krijgt als je zonnepanelen aanschaft, wat de toegevoegde waarde is voor jou persoonlijk. Dat zijn er een aantal.

Ten eerste heb je de zekerheid dat je stopt met het stelen van de toekomst van je kinderen en kleinkinderen. Hoe dan? Zonnepanelen maken gebruik van de zon als oneindige bron van energie en helpen de klimaatverandering tegen te gaan. Als ik fossiele energie (bruinkool, steenkool, aardolie, aardgas en kernenergie) zou blijven gebruiken, dan verpest ik mede de toekomst van mijn kinderen en kleinkinderen.

Ten tweede weet je zeker dat je politiek onafhankelijk wordt door het stoppen van de import van fossiele brandstoffen en dus ook bijdraagt aan een politiek meer stabiele wereld.

Ten derde kun je ervoor kiezen je bespaarde geld uit te geven bij lokale bedrijven, de lokale middenstand, de lokale culturele en sportorganisaties en op die manier bijdragen aan een gezonde lokale economie.

Al bovenstaande zaken geven mij een goed gevoel. Ze vertegenwoordigen mijn normen en waarden. Dit is mij wat waard. Daarom kijk ik niet naar de terugverdientijd van zonnepanelen, maar naar wat ze me opleveren.

Je ziel aan de duivel verkopen

We verkopen iedere dag weer onze ziel aan de duivel. Misschien een wat sterke uitdrukking, maar ik wil dat toelichten. Iedere dag nemen we aankoopbeslissingen die gebaseerd zijn op de verkeerde overweging: laagste prijs. Enkele voorbeelden.

Als we voor € 3 per kilo plofkippen of kiloknallers kopen, dan dwingen we supermarkten de boeren te dwingen tot goedkope, dieronvriendelijke en milieuonvriendelijke fokmethodes. Wat is het welzijn van boeren, dieren en milieu je waard?

Als we voor €1,99 een t-shirt kopen, dan accepteren we dat ergens ver weg mensen onder onmenselijke omstandigheden zich voor ons doodwerken tegen een veel te laag loon. We accepteren dan moderne slavernij.

Als we overstappen naar een grijze stroomleverancier omdat die per jaar € 40 goedkoper is dan een groene stroomleverancier, dan kiezen we voor het stelen van de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen.

Noot: Dit artikel is mijn persoonlijke overtuiging en vertegenwoordigt geen standpunt van Wageningen University & Research of van Coöperatie ValleiEnergie.

Jouw invloed op de politiek

Politiek is een vreemd maar blijkbaar onmisbaar verschijnsel waaraan niemand zich kan onttrekken. Zelfs als je geen actief lid bent van een politieke partij krijg je er mee te maken. Dus de politiek heeft een grote invloed op jouw leven. Ik moet er niks van hebben, want politici durven nooit een statement te maken, en zo verandert er niks.

Maar, laten we dat eens omdraaien: jouw leven heeft grote invloed op de politiek. Hoe? We denken weliswaar dat we met al onze dagelijkse kleine beslissingen geen invloed kunnen hebben op grote logge instituties met verwerpelijk “oud” gedrag, dat niet meer van deze tijd is. Maar dat klopt niet. We hebben een zeer grote invloed. Heel simpel omdat vele kleintjes één grote maken. Ik geef enkele voorbeelden.

Zelf energie opwekken: doen

Heb je al zonnepanelen op je dak? Doen: als je een schaduwloos dak hebt op het oosten, zuiden of westen, dan levert dat meer op dan je geld op een spaarrekening. Het is een kleine moeite en het is een krachtig signaal naar de landelijke politiek die accepteert dat we een van de minst duurzame landen van Europa zijn en die alleen maar denkt aan economische groei en concurrentiekracht. Onzin. Die economische groei is alleen maar nodig om het piramidespel van de rente-economie in stand te houden. Nu al schakelen zo veel mensen over op zelf opwekken van energie dat de grote elektriciteitsmaatschappijen staan te trillen op hun benen. Ze zitten met hun handen in hun haar vanwege onrendabele investeringen die ze enkele jaren geleden op aandringen van de industrielobby hebben ingezet. De dure nieuwe gascentrales staan stil!

En een nog sterker signaal kun je geven door stroom af te nemen via een lokale energiecoöperatie, zoals ValleiEnergie (Food Valley), de A (Apeldoorn), Eemstroom (Amersfoort) of  Rijn en IJssel (Arnhem e.o.).

Een goede bank kiezen: doen

Gemiddeld heeft een gezin in Nederland € 40.000 op de bank staan. Hoe de bank daar mee omspringt weten we meestal niet. Maar we klagen wel over onethisch investeren in de wapenindustrie en fossiele brandstoffen. Daar kunnen we echt wel wat aan doen: stap over naar een ethisch verantwoorde bank. Goede banken zijn: ASN Bank of Triodos Bank. Met name deze laatste is de afgelopen jaren gigantisch gegroeid omdat mensen genoeg hebben van bankgiganten die alleen uit zijn op zoveel mogelijk winst maken in plaats van geld te gebruiken waar het voor bedoeld is: een menselijke economie mogelijk maken, waarin mensen elkaar zinvolle producten en diensten verstrekken.

Niet lenen maar sparen: doen

De huidige economie is onrechtvaardig doordat de rijken rijker worden en de armen armer. Dat komt door het systeem van rente, waardoor mensen met geld steeds meer geld krijgen en arme mensen steeds armer worden.  Daar kan iedereen het volgende zelf aan doen: niets meer lenen, en zo snel mogelijk al je schulden aflossen, te beginnen met je consumptieve schulden.

Een voorbeeld. Tien jaar geleden heb ik met de bank afgesproken dat ik € 300.000 mag lenen voor het kopen van een huis. Over 30 jaar heb ik nog steeds die schuld van € 300.000 en heb ik de bank € 300.000 rente betaald. Iemand is dus € 300.000 rijker geworden, zonder er wat voor te hoeven doen, terwijl ik mijn hele leven aan deze persoon per jaar € 10.000 heb gegeven, en uiteindelijk er niets aan overhoud (ook geen huis, want dat is van de bank). Correctie: ik heb per jaar € 6000 gegeven en de belastingbetaler € 4000. Belachelijk.

Het ergste zijn natuurlijk de credit cards en consumptieve credieten: dat zijn pure woekerrentes. Dus daar zou ik het eerste mee stoppen! Dus: lenen en leasen is nooit gerechtvaardigd. Ook niet voor bijvoorbeeld het aanschaffen van zonnepanelen.